Το πλήρες του όνομα, Ludwig Josef Johann Wittgenstein. Γεννήθηκε στην Βιέννη τον Απρίλιο του 1889 – το τελευταίο από εννιά παιδιά της οικογενείας του. Μιας Εβραϊκής οικογένειας εύπορης μεν, με κάπως βαρύ ιστορικό όμως. Τρία από τα αδέρφια του είχαν αυτοκτονήσει.
Η οικογένειά του αγαπούσε πολύ την μουσική. Ονόματα όπως ο Μπραμς και ο Βάλτερ ήταν θαμώνες των σαλονιών της οικογένειας Βίτγκενσταϊν. Ο ίδιος πήρε εκπαίδευση ιδιωτικά έως τα 14 χρόνια του, μέχρι που γράφτηκε στο σχολείο του Λιντζ.
Από μικρός έδειξε ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Το 1906 πήγε στο Βερολίνο για να συνεχίσει τις σπουδές του στη μηχανολογία και δύο χρόνια αργότερα γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ για να κάνει διδακτορικό στην επιστήμη του. Ωστόσο, καταλάβαινε ότι δεν ήταν αυτό που πραγματικά τον ενδιέφερε. Αυτό του έγινε πιο φανερό όταν αργότερα στο Καίμπριτζ θα γνωρίσει τον Μπέρτραντ Ράσελ, την μεγαλύτερη φυσιογνωμία στον χώρο της μαθηματικής λογικής και φιλόσοφο.
Ο Ράσελ, καθόλου γενναιόδωρος στα λόγια είχε πεί για τον Βίτγκενστάιν
«Το μυαλό του έπαιρνε φωτιά και διείσδυε στα άδυτα της διανόησης με τρόπο εκθαμβωτικό. Πολύ σύντομα ήξερε όσα είχα να του διδάξω».Τον Νοέμβριο του 1912, ο αγαπημένος του συμμαθητής και ήδη καθηγητής John Maynard Keynes, τον πρότεινε και έτσι εξελέγη ως μέλος της ακαδημαϊκής κοινότητας του Καίμπριτζ, μιας ελίτ κοινότητας της εποχής που είχε την επωνυμία «Οι Απόστολοι», και δεν ήταν λίγοι όσοι αντιλαμβάνονταν ότι πέραν των εκλεκτών μυαλών που την αποτελούσαν, υπήρχε μία αύρα ομο-ερωτισμού. Ο βιογράφος του William W. Bartley, βέβαια μαρτυρεί ότι ο Βίτγκενσταϊν ένοιωθε κάπως άβολα σ’ αυτήν την ατμόσφαιρα, μάλλον διότι η συντηρητική Αυστριακή καταγωγή του τον κρατούσε σε απόσταση, ίσως βέβαια και ο μοναχικός, ασκητικός του χαρακτήρας. Σύντομα θα σταματήσει να συμμετέχει στις συναντήσεις των «Αποστόλων».
Μια αλήθεια ακόμη ήταν, ότι η ακαδημαϊκή ατμόσφαιρα του Καίμπριτζ τον απωθούσε. Δεν θα αργούσε να συνειδητοποιήσει ότι οι συνάδελφοί του το μόνο για το οποίο ενδιαφέρονταν ήταν ο ανταγωνισμός μεταξύ τους, χωρίς όμως να έχουν να προτείνουν τίποτε πρωτότυπο στον χώρο των ιδεών – τους έβρισκε κενούς, «νεκρούς».
Δεν θα αντέξει για πολύ και σύντομα θα το σκάσει για την Νορβηγία, στο Skjolden. Εκεί θα περάσει μια περίοδο απομόνωσης που ήταν ιδιαίτερα παραγωγική γι’ αυτόν. Θα αφιερωθεί στην μαθηματική λογική και στην γλώσσα και θα αναπτύξει τις ιδέες που θα είναι η βάση για το μεγάλο του έργο
Tractatus Logico-Philosophicus.
Εν τω μεταξύ, το 1914, με το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, επιστρέφει στην Βιέννη και κατατάσσεται στον Αυστριακό Στρατό. Η μονάδα του θα σταλεί στην Βόρειο Ιταλία, όπου θα αιχμαλωτιστεί από τους Ιταλούς. Είχε πάρει μαζί την εργασία του και τελικά οι δεσμοφύλακές του, τού επιτρέπουν να στείλει την δουλειά του στον Μπέτραντ Ράσελ στην Βρετανία.
Ο ίδιος όμως έβρισκε όλα αυτά μάταια, και πρωτού αιχμαλωτιστεί, είχε προσπαθήσει αρκετές φορές να βρεθεί στο πεδίο βολής των Ιταλών για να αυτοκτονήσει. Απέτυχε όμως, και μάλιστα η πράξη του αυτή θεωρήθηκε γενναία και τιμήθηκε για λόγους «ανδρείας».
Μετά τον πόλεμο βρίσκεται κληρονόμος μιας τεράστιας περιουσίας την οποία αποποιείται. Θεωρεί ότι μπορεί να αφοσιωθεί στην δουλειά του εργαζόμενος ως δάσκαλος δημοτικού σε μια επαρχιακή πόλη της Αυστρίας όπου οι ρυθμοί νοιώθει ότι του ταιριάζουν. Δεν τα καταφέρνει όμως και αποπειράται ξανά να αυτοκτονήσει. Μακριά από την επαρχία επιστρέφει στην Βιέννη και εργάζεται περιστασιακά ως βοηθός κηπουρού και αρχιτέκτονας. Καταφέρνει όμως να αφοσιωθεί στη δουλειά του και να ολοκληρώσει εκεί το
Tractatus Logico-Philosophicus, το οποίο το υποβάλλει στο Καίμπριτζ ως διδακτορική διατριβή.
Ωστόσο, πιο πριν, είχε δημοσιεύσει μέρος της στα Γερμανικά το 1921 (κάποια άρθρα) με τον τίτλο
Logisch-philosophische Abhandlung και κάποια αργότερα το 1922 στα αγγλικά. Αυτά είναι τα μόνα που θα δημοσιευτούν μέχρι που να πεθάνει το 1951.
Τα κύρια θέματα που πραγματεύεται είναι η λογική δομή της σκέψης και των προτάσεων, η φύση των λογικών συνεπαγωγών – ιδιαίτερη θέση έχουν τα όρια της σκέψης και της γλώσσας – επίσης ιδιαίτερη θέση έχει ο ορισμός της «ηθικής αλήθειας» και το εκφράσιμό της ή μή. Τον προβληματίζει το αν κάποιες αλήθειες μπορούν να εκφραστούν ή απλά να σκιαγραφηθούν. Συγκρίνεται δέ η γλώσσα με την γεωμετρία; - και τα δύο σκοπό έχουν να σχηματίσουν μία εικόνα της πραγματικότητας. Για εκείνον τα πάντα είναι σύμβολα που εξαρτούν μια συνάρτηση αλήθειας.
Καταλήγει:
“Για όσα δεν μπορεί να μιλά κανείς θα πρέπει να σωπαίνει.”Μετά την δημοσιεύση του διδακτορικού του αποδέχεται τη θέση του συνεργαζόμενου ερευνητή στο Trinity College. Είναι η ίδια περίοδος που θα βρεθεί κοντά συναισθηματικά και ερωτικά με τον φιλόσοφο Frank Ramsey, τον οποίο όμως θα χάσει σύντομα σε ηλικία μόλις 26 ετών.
Το 1938 ο Βίτγκενσταϊν γίνεται επίσημα Βρετανός πολίτης. Κρατά έδρα στο Καίμπριτζ, δίνει διαλέξεις στην λογική, τη γλώσσα και την φιλοσοφία των μαθηματικών, μέχρι το 1947 που παραιτείται και απομονώνεται στην Ιρλανδία για να επιστρέψει στην έρευνά του και να δουλέψει σε μια δεύτερη πραγματεία. Όλες του οι διαλέξεις ήταν πάντα χωρίς σημειώσεις:
«η γλώσσα πρέπει να είναι φρέσκια», έλεγε.
Δύο χρόνια αργότερα θα διαγνωστεί με καρκίνο και δεν στεναχωρήθηκε καθόλου μ’ αυτό. Συνέχισε να γράφει μέχρι και τον θάνατό του το 1951.
-----------------------------------------------------------
[χρησιμοιποίησα το βιβλίο του William W. Bartley,
Wittgenstein, άρθρο της Αντιγόνης Δήμα στο Βήμα,
εδώ την ον-λάιν βιβλιοθήκη wikipedia και το
glbtq.com.]
Γνωρίζω ότι ο κόσμος αυτός υπάρχει.
